Perianal Fistül Nedir

Perianal fistül anal kanal ile perianal deri arasında sağlıklı bireylerde normalde bulunmayan bir kanaldır. İç ağzı kalın bağırsağın son kısmına granulasyon dokusu ile açılırken, dış ağzı deride akıntı ve şişlikle kendini gösteren bir oluşum olarak karşımıza çıkar. Anal fistül olan hastalarda, genellikle kanlı veya sarı renkli, kokulu iltihabi akıntı gibi yakınmalar veya anal apseler meydana gelir. Makat kanalının deriyle birleştiği alanda açılan bezler vardır. Burada yer alan bezlerin görevi, makatın kayganlığını sağlamak ve dışkılama işlevini kolaylaştırmaktır. Bu bezler yaşanan travma veya hastalıklar nedeni ile iltihaplanırsa bağırsak ve cilt arasında bir tünel oluşur ki gelişen bu tünele fistül diyoruz. Fistül rahatsızlığı kendini genellikle şiddetli makat ağrısı ve şişlik ile belli eder. Makattan sarı renkli iltihabi yapıda bazen de kanlı akıntı gelir, bunların dışında kişide ateş, titreme ve halsizlik gözlenir. Fistül hastalığı, erkeklerde kadınlara oranlara daha sık olarak 20-60 yaş aralığında ortalama olarak 40 yaş civarında görülür. Erkeklerde kadınlara oranla 2 kat daha fazla görülmektedir. Oluşma sebepleri arasında en önemlisi perianal apselerdir. Anal kanal çevresinde anal kanalın kayganlaştırıp dışkılama işlevinin kolaylaşmasını sağlayan anal bezler vardır ve bu bezler anal kanalın içine salgılarını boşaltırlar. İltihaplanmaları sonucu perianal apseler oluşur, iyileşmemeleri sonucu perianal fistüllere yol açar.
Perianal apsenin erken belirtisi; apse tedavi edildikten sonra akıntının iki aydan uzun süre devam etmesidir. Geç belirtisi ise apse tedavisi sonrası akıntı ve yara düzelme sağladığı halde apselerin sık nüks etmesidir. Perianal fistül oluşum nedenleri; apse içi boşaltıldıktan sonra, hastalığın anal salgı bezi ile drenajın sağlandığı cilt arasında bir tünel oluşturabilir ve oluşan bu kanal fistüldür. Bu iltihabi durum devam eder ise bu geçitten devamlı olarak cerahat drene olur ve hastada akıntı şikayeti olur. İl olarak fistülün cilt tarafındaki dış ağzı iyileşirse içerde birikme sağlayan iltihap sebebi ile tekrarlayan apse gelişebilir. Apse, makat kanalı içindeki ufak bir salgı bezinin bakteriyle enfekte olması veya tıkanması sonucu oluşan akut (ani) bir enfeksiyondur. Örnek vermek gerekirse; kalın bağırsağın iltihabi hastalıkları, kolitler, uzun süre devam eden ishal gibi durumlarda buna neden olabilmektedir.
Apse veya fistül belirtileri; perianal apseye çoğunlukla şiddetli ağrı ve şişlik eşlik eder. Hastanın dile getirdiği bu şikayetlerin dışkılama işlevi ile ilgisi yoktur. Hastada ateş, makat çevresinde kaşıntı, iltihabi akıntı, halsizlik gibi durumlar gözlenir. Apsenin drenajı (boşaltılması) ağrıyı ve basıncı hafifletir. Fistül gelişen hastalarda sıklıkla kanlı veya sarı renkli cerahat akıntısı şikayeti olup, bu hastalarda genellikle ateş, halsizlik ve ağrı olmaz. Bu şikayetlerin ortaya çıkması ise tekrar apse oluşumuna işaret eder. Oluşan her apse, her zaman fistüle dönüşmez. Fistül hastalığı, apse vakalarının yaklaşık %40-50’sinde gelişir oluşan hep apse fistül rahatsızlığına neden olmaz. Fistülün çok uzun yıllar (8-10)devam etmesi durumunda hastalık kanser oluşturabilir.
Fistül tedavisindeki ana amaç iltihabı ve fistül kanalını ortadan kaldırmak, hastalığın tekrarlamasını önlemek ve bunları yaparken de kişinin dışkı kontrolünün bozulmamasını sağlamaktır. Yukarıdada bahsettiğimiz gibi fistül tedavisinin amacı makat ile cilt arasında normalde bulunmaması gereken kanalın ortadan kaldırılması mantığına dayanır. Kanala herhangi bir şekilde müdahale olmaksızın, ilaç veya bitkisel tedavilerle fistül hastalığında iyileşme görülmez. Temel tedavi problem olan kanalın ortadan kaldırılmasıdır. Fistül hastalığı, inflamatuvar barsak hastalığı olan chron ve ülseratif kolit gibi hastalıkların belirtisi olarak ta karşımıza çıkabilir.